WIZJA

WYTRWAŁOŚĆ

PRZECIWNOŚCI

ODBUDOWA

LUDZIE

ZAPAŁ

OFIARA

IDZIEMY

RAZEM

W CHRYSTUSIE

WIZJA

WYTRWAŁOŚĆ

PRZECIWNOŚCI

ODBUDOWA

LUDZIE

ZAPAŁ

OFIARA

IDZIEMY

RAZEM

W CHRYSTUSIE

JUBILEUSZ

100 lat!

Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka obchodzi w tym roku setną rocznicę istnienia. Dlatego chcemy uczcić tę datę jubileuszem.

Czas jubileuszu to okazja do podsumowania ale także patrzenia w przyszłość.

15 sierpnia 1926 r. w Warszawie jezuici polscy zostali podzieleni na dwie niezależne prowincje, które funkcjonują do dzisiaj. Do tego dnia byli oni członkami jednej Prowincji Polskiej, która od 1918 r. działa na terytorium odrodzonego państwa polskiego. W latach 1917-1926, na północy odrodzonego kraju, tam gdzie dopiero od upadku państw zaborczych Towarzystwo Jezusowe mogło rozpocząć działalność, zakon otworzył większość nowych placówek. Ten dynamiczny rozwój doprowadził do decyzji o jej podzieleniu na Prowincję Małopolską (PME) i Prowincję Wielkopolsko-Mazowiecką (PMA).

Relacja z ogłoszenia powstania dwóch prowincji Towarzystwa Jezusowego w Polsce w 1926.

PMA ?

Towarzystwo Jezusowe (Jezuici) w Polsce, od 1926 r., podzielone jest na dwie jednostki administracyjne, nazywane prowincjami: Prowincję Polski Południowej (PME) oraz Prowincję Wielkopolsko- Mazowiecką (PMA). Podlegają im poszczególne placówki, instytucje oraz członkowie zakonu.

PMA to łaciński skrót oznaczający POLONIA MAIOR. Tak w języku Cycerona określana jest Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka Towarzystwa Jezusowego.

Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka na mapach zaznaczona jest ciemniejszym kolorem. Od 1926 r. podział terytorialny kraju pomiędzy obiema prowincjami zakonnymi jezuitów został oparty o podział administracyjny kościoła na diecezje.

Ze względu na przesunięcie granic po 1945 r. kształt polskich prowincji Towarzystwa Jezusowego również uległ zmianie. Doszły nowe placówki na ziemiach zachodnich.

PMA obecnie to nie tylko część terytorium Polski. Od momentu kiedy przestał istnieć Związek Sowiecki, jezuici polscy zaangażowali się w odbudowę struktur Kościoła oraz prace misyjne w krajach postsowieckich. W międzyczasie o. Generał poprosił też o zaopiekowanie się domami zakonnymi w Danii, stało się to w 2016 r. Następnie PMA została poproszona o zaopiekowanie placówkami w Rosji i Kirgistanie, a PME domami w Ukrainie, co zaszło w 2020 r.

Na chwilę obecną terytorium PMA obejmuje 14 państw, z czego w pięciu jezuici pracują stale: Białoruś, Dania, Kirgistan, Polska i Rosja.

PMA 1926-1945

PMA 1945-2016

PMA 2026

WYDARZENIA

W związku z Jubileuszem planowane jest kilkanaście wydarzeń w ciągu 2026 r. Poniżej można dowiedzieć się kiedy oraz gdzie będą miały one miejsce.

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

15 sierpnia 1926 r. – uroczyste ogłoszenie powstania dwóch prowincji Towarzystwa Jezusowego w Polsce

Miejsce: Warszawa, ówczesna kuria Prowincji Polskiej Jezuitów, Kościół Matki Bożej Łaskawej przy ul. Świętojańskiej

RELACJA

3 stycznia 2026 – Uroczystość Najświętszego Imienia Jezus, święto tytularne Towarzystwa Jezusowego – Otwarcie Roku Jubileuszowego.

Miejsce: Łódź, Sanktuarium Najświętszego Imienia Jezus

TRANSMISJA

Przeczytaj relację

21 marca 2026 – Święcenia diakonatu

Miejsce: Warszawa Rakowiecka, Sanktuarium św. Andrzeja Boboli

15 maja 2026 – Konferencja naukowa poświęcona 100-leciu PMA i PME z udziałem o. Generała A. Sosy

Miejsce: Kraków, Uniwersytet Ignatianum

16 maja 2026 – główne obchody Jubileuszu PMA

Ok. 11.00 – spotkanie o. Generała z jezuitami

Ok. 15.00 – spotkanie o. Generała z naszymi współpracownikami;

18.00 – uroczysta Eucharystia w Sanktuarium św. Andrzeja Boboli z homilią o. Generała

– po Eucharystii poczęstunek

Miejsce: Warszawa Rakowiecka, Sanktuarium św. Andrzeja Boboli, Kolegium Bobolanum

12-14 czerwca 2026 – Forum Współpracowników w misji Towarzystwa Jezusowego

Miejsce: Warszawa Falenica, ECCC

20 czerwca 2026 – Święcenia prezbiteratu

Miejsce: Warszawa Rakowiecka

31 lipca – 2 sierpnia 2026 – Uroczystość św. Ignacego Loyoli (trzydniówka)

Miejsce: Jastrzębia Góra

2 sierpnia 2026 – Obchody rocznicy „Męczenników z ulicy Rakowieckiej”

Miejsce: Warszawa Rakowiecka

15 sierpnia 2026 – dokładna data 100-lecia utworzenia Prowincji PMA

11.00 – Uroczystość odpustowa w Sanktuarium Matki Jedności Chrześcijan

Miejsce: Święta Lipka

20.00 – Eucharystia w Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej i spotkanie jezuitów

Miejsce: Warszawa Świętojańska

9 września 2026 – Jubileuszowe zawierzenie naszych prowincji św. Józefowi

Miejsce: Kalisz DFD

18-20 września 2026 – Jubileusz z postacią św. Stanisława Kostki

Miejsce: Gdynia, Tatrzańska

26 grudnia 2026 – Eucharystia na zakończenie Jubileuszu 100-lecia PMA

Miejsce: Warszawa, św. Szczepana

STU NA STO

Przyszli aby służyć…

Byli zakonnikami, misjonarzami w kraju i zagranicą, służyli jako kapelani w szpitalach i aresztach, brali odpowiedzialność za media katolickie, angażowali się jako duszpasterze młodzieży, studentów i opozycji, sprowadzili Drogę Neokatechumenalną do Polski, opiekowali się ruchem charyzmatycznym, towarzyszyli ludziom w duchowej drodze…

Zakres zaangażowania jezuitów z Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej był i jest ogromny, nie mówiąc o braciach z prowincji południowej. Przez ostatni wiek PMA tworzyło wielu ludzi, jezuitów i współpracowników zakonu. Dzięki ich zaangażowaniu powstawały placówki i dzieła, które służyły dobru Kościoła i społeczeństwa. Instytucje tworzą ludzie, w roku jubileuszu chcemy przedstawić sto sylwetek ludzi, dzięki którym PMA trwało i nadal służy!

br. Stefan Franczak SJ

1917-2009

Znamy tylko trzech sławnych Polaków: Fryderyka Chopina, Jana Pawła II i Brata Stefana Franczaka. W Japonii jest około 10 milionów miłośników powojników, większość z nich zna imię Brata Stefana Franczaka i ceni doskonałość jego odmian. Niemal wszyscy uprawiają jakieś odmiany powojników wyhodowane przez niego. Pisał Hiroshi Takeuchi, prezes Japońskiego Towarzystwa Powojnikowego.

Stefan Franczak pochodził z pobożnej rolniczej rodziny, był dwunastym spośród czternaściorga dzieci. Przed wojną ukończył szkołę rolniczą w Kępnie. Po wojnie pracował jako nauczyciel rolnictwa. W 1948 wstąpił do jezuitów. Po nowicjacie został skierowany na placówkę do Warszawy, gdzie zajął się ogrodem klasztornym kolegium przy ulicy Rakowieckiej, tam też spędził większą część życia zakonnego.

W latach 60-tych zaczął zajmować się hodowlą nowych odmian powojnika. Nazwał przeszło 80 odmian, zarejestrował ponad 60. Wychodowane przez br. Franczaka rośliny ozdobne opisywane były w najważniejszych periodykach ogrodniczych na świecie. Często służył pomocą ogrodniczą studentom i doktorantom w ich pracy badawczej.

Trzy odmiany powojników wyhodowane przez warszawskiego jezuitę – Błękitny Anioł, Polish Spirit i Warszawska Nike – otrzymały brytyjską nagrodę Award of Garden Merit Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego.

Gdy w 2003 roku rozeszła się po świecie wiadomość, że Jezuici w Warszawie planują przenieść br. Franczaka w inne miejsce, a ogród zastąpić wielkim trawnikiem, rozpętała się istna burza w ogrodniczym świecie. Do rektora kolegium dotarło ponad 60 listów z 15 krajów broniących osiągnięć br. Stefana.

Zmarł w Gdyni, w 92 roku życia i 61 roku powołania zakonnego, pochowany na warszawskich Powązkach. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Biogramy

ALFABET SJ

AD MAIOREM DEI GLORIAM

Łac. na większą chwałę Bożą, od czasów św. Ignacego Loyoli zawołanie/motto Towarzystwa Jezusowego.

BRAT ZAKONNY

Koadiutor w sprawach doczesnych (Coadiutores temporales, Laici), tak oficjalnie Jezuici określają braci zakonnych, czyli zakonników nie księży. Bracia pełnią obowiązki związane z administracją i obsługą domów zakonnych. Często posiadają wybitne talenty lub specjalistyczne wykształcenie zawodowe, czym wydatnie wspierają misję Towarzystwa.

CARISSIMUS

Łac.: najdroższy, tradycyjny sposób zwracania się do nowicjusza bądź młodszych współbraci przez starszych jezuitów.

DEO GRATIAS

Łac.: Bogu niech będą dzięki, wypowiedzenie tych słów to znak, że można wrócić do normalnego porządku i zajęć np. rozmów. Często wypowiadane po Eucharystii w zakrystii, albo po czytaniu/modlitwie na refektarzu.

EGZORTA

Referat na tematy ascetyczne i zakonne wygłaszany przez ojców duchownych lub innych członków wspólnoty zakonnej do swoich współbraci w celu utwierdzenia ich w powołaniu i gorliwości apostolskiej.

FLEKSORIE

Pół godziny dowolnej modlitwy.

GENERAŁ

Oficjalnie Przełożony Generalny (łac. Praepositus Generalis) stanowi najwyższą władzę i autorytet zakonu. Podlega jedynie Stolicy Apostolskiej i Kogregacji Generalnej. Jest wybierany dożywotnio po śmierci lub wyjątkowo po rezygnacji poprzednika. Obecnie funkcję tę pełni o. Arturo Sosa Abascal SJ.

IHS

IHS, pierwotnie skrót imienia Jezus w alfabecie greckim IH. Przyjęty za herb Towarzystwa Jezusowego, występuje na oficjalnych pieczęciach zakonu, począwszy od czasów św. Ignacego Loyoli. Nadaje mu się różne interpretacje, np. Iesum habemus socium (Jezusa mamy za towarzysza), Iesus hominum salvator (Jezus zbawicielem ludzi), Iesuitae habent satis (Jezuici mają dosyć – słowa króla Zygmunta III Wazy).

JEZUITA

Wyraz Jezuita nie występuje w pismach św. Ignacego, nie został też wprowadzony do słownictwa przez zakon. Nie występuje również w Konstytucjach zakonu ani w dokumentach oficjalnych aż do 1975. Oficjalną nazwą zakonu było zawsze: Towarzystwo Jezusowe. Początkowo określano członków Towarzystwa Jezusowego: Inigiści, Ignacjanie, Loyolici, papiści, apostołowie, kapłani reformowani itd.

Terminu jezuita zaczęli używać protestanci w znaczeniu wyraźnie pejoratywnym. Jednocześnie do przyjęcia tego terminu wśród katolików przyczynił się Sobór Trydencki, gdzie członków zakonu nazywano jezuitami. W 1576 stwierdzono, że choć nazwa zakonu Societas Iesu gorszy ludzi w Polsce, to będzie używana nadal, żeby unikać proponowanej przez niektórych nazwy Jezuici (sic!). Gdyby jednak nadal używano terminu Jezuici, nie należy się temu sprzeciwiać… Wyszło jak sami widzicie:)

KOMINY

Potoczne określenie, wśród polskich jezuitów, wyjścia w odwiedziny do znajomych. Idę na kominy, bądź Byłem na kominach, oznacza powrót albo zamiar udania się na budujące spotkanie z ludem Bożym.

LOYOLA

Można powiedzieć że w tej baskijskiej wiosce wszystko się zaczęło;) Siedliszcze rodu szlacheckiego, z którego pochodził Iñigo López de Oñaz y Loyola, bardziej znany jako św. Ignacy Loyola, założyciej Towarzystwa Jezusowego.

MATTONOWE

Określenie na pieniądze, którymi dysponuje dany jezuita, a których ilość może sugerować, że ma dodatkowe wpływy, spoza kasy wspólnoty. To zgrabne i taktowne określenie pochodzenia nadmiarowych środków. Pochodzi z tradycji karcianych gier karnawałowych tzw. Mattonów, w których zwycięzca miał szansę otrzymać drobne pieniądze na własny użytek. Legenda głosi że niektórzy wygrane zostawiali i po latach mogli z mattonowego kupić coś innym… Cudem jest że wygrana nie straciła na ważności pomimo denominacji…

NASI

Określenie jakiego jezuici używają wobec siebie samych. Jest zakorzenione w nomenklaturze zakonu od założenia, używał go już św. Ignacy. Bywa że zaczynają używać go również współpracownicy świeccy, co pięknie świadczy o ich zaangażowaniu w misję Naszych…

OPERARKA

Od operariusz (łac. operarius), czyli ksiądz spełniający obowiązki duszpasterskie, głównie głoszenia kazań i udzielania sakramentów św., a zatem pełniący posługi w kościele. Częsta funkcja jezuity na parafii, który nie jest proboszczem ani wikarym. Czasami jezuici używają wyrażenia „czysta operarka” dla określenia sytuacji, w której ich posługa polega głównie na zadaniach duszpasterskich, bez odpowiedzialności administracyjnej.

PROWINCJAŁ

To przełożony (łac. superior) stojący z nominacji Generała na czele Prowincji i kierujący nią. Chociaż w zakonie nie obowiązuje kadencyjność sprawowania urzędów, prowincjałowie zwyczajowo pełnili urząd jedną lub dwie trzyletnie kadencje.

REKOLEKCJE IGNACJAŃSKIE

Rodzaj skupienia modlitewnego polegający na medytacji Pisma Świętego, trwający od kilku dni do miesiąca, orgnizowany w miejscu odosobnienia np. domu rekoekcyjnym. Udziela się ich na podstawie „Ćwiczeń duchownych” św. Ignacego Loyoli. Jezuici są zobowiązani dorocznie do odprawienia 8 dni rekolekcji.

SPRAWA SUMIENIA

Doroczna rozmowa jezuity z prowincjałem, albo ustanowionym przez niego zastępcą. Porusza się na niej sytuacje w jakiej znajduje się dany zakonnik, jak widzi on swoje aktualne prace apostolskie. To również przestrzeń do przedstawienia prowincjałowi pragnień, które jezuita rozeznaje i w drugą stronę zamiarów jakie ma wobec niego przełożony.

TRZECIA PROBACJA

Łac. tertia probatio, roczny okres przewidziany przez św. Ignacego dla księży przed złożeniem ostatnich ślubów. Poświęcony był i jest głębszemu poznaniu duchowości jezuickiej i prawa zakonnego oraz odprawieniu wielkich rekolekcji, czyli 30 dniowych Ćwiczeń duchownych. Trzecią Probacją kieruje Instruktor, czyli starszy, doświadczony jezuita.

USG

Uwił Sobie Gniazdko, pejoratywne określenie jezuity który miga się od pracy i jest nastawiony na wygodne życie. Na pytanie dlaczego ten współbrat czegoś nie robi, znający go zakonnicy mówią o takim, że zrobił sobie USG… I wszystko jasne:)

WIELKI PIĄTEK

Kręci się jak jezuita w Wielki Piątek🙂 Określenie w kręgach kościelnych, szczególnie liturgicznych, na osoby które ewidentnie pogubiły się w liturgii bądź nabożeństwie i gołym okiem widać że nie mają pojęcia co robią… Na prawdę nie wiemy dlaczego przyjęło się, że nasze zachowania w trakcie sprawowania kultu, uznano za dobry opis takich sytuacji…

ZWYCZAJNIK

Zwyczaje (łac. Consuetudines) były to zbióry zwyczajów przyjętych i zatwierdzonych dla poszczególnych prowincji i domów zakonnych, odpowiednio dostosowany do warunków, klimatu i tradycji narodu. Przetrwały w nowicjacie jako zbiór zasad, które powinny charakteryzować porządnego jezuitę np. mężczyzna stara się być ogolonym, dżentelmen goli się raz dziennie, jezuita powinien być zawsze ogolny…:)